|
|
|
|
![]() مقدمه ای بر اصلاح گیاهان دارویی در ایران محمّدتقی عبادی دانشجوی دکتری فیزیولوژی و اصلاح گیاهان دارویی، دانشگاه تربیت مدرس تهران مقوله ی اصلاح گیاهان دارویی و دستیابی به ارقام جدید با خصوصیات برتر از لحاظ درصد و اجزای مواد موثره، عملکرد اندام دارویی مورد نظر، مقاوم به آفات و بیماری ها و ...، همواره یکی از زمینه های پژوهشی مورد علاقه محققین گیاهان دارویی در سطح جهان می باشد که در کشورمان نیز در سال های اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است. تحقیقاتی در زمینه بررسی تنوع ژنتیکی گیاهان دارویی با استفاده از مارکرهای مولکولی، بررسی بیان ژن های مرتبط با بیوسنتز مواد موثره، انتقال ژن و ... مقدمه ای بر اصلاح گیاهان دارویی و رسیدن به یک رقم جدید محسوب می شوند که امروزه موضوع بسیاری از پایان نامه های کارشناسی ارشد و دکتری را به خود اختصاص داده اند. مطمئنا تمام این تلاش ها قابل تقدیر و بسیار ارزشمند هستند و می توانند ضمن گام برداشتن در راستای دستیابی به دانش بیوتکنولوژی و اصلاح گیاهان دارویی، باعث آشکار شدن ارزش فلور غنی و ذخایر ژنتیکی میهن عزیزمان ایران نیز بشوند. همچنین جمع آوری و حفظ جمعیت ها و گونه های مختلف یک گیاه دارویی خاص در طی برخی از این تحقیقات، یکی از مزایای بسیار بزرگ آنها است. اما نکته ای که نگارنده سعی دارد در این مقاله کوتاه به بررسی و بحث آن بپردازد، عدم مدیریت این پژوهش ها و مهمتر از همه، دنباله دار نبودن آنها است. تابحال چند نمونه از این نوع کارها توسط پژوهشگران دیگر ادامه داده شده است؟ تنها عده کمی از اساتید محترم دانشگاه های کشورمان بصورت نظام مند و هدف دار به این پژوهش ها می پردازند که نمونه برخی از آنها در مورد برخی گیاهان دارویی همچون گل محمدی، آویشن دنایی، مرزه خوزستانی و ... مشاهده می شود. آیا انصاف است که با توجه به هزینه بالای مواد آزمایشگاهی مصرفی در این تحقیقات که اکثرا وارداتی نیز می باشند، وقت گران بهای محققین و سرمایه های کشور مورد بی مهری قرار گیرد؟ چرا بسیاری از پژوهشکده ها، گروه ها و اساتید ما برای خود نقشه راه پژوهش و فناوری را ترسیم نمی کنند تا حداقل بعد از ده سال بتوانند در یک زمینه خاص همچون دستیابی به یک رقم اصلاح شده فلان گیاه دارویی که ارزش صادراتی زیادی نیز برای کشورمان دارد (فلان گیاه دارویی: منظورم گیاهان دارویی همچون شیرین بیان، گشنیز، ترخون، گل محمدی، زیره سبز و ... است که اقلام برتر صادراتی کشور می باشند)، حرفی برای گفتن داشته باشند؟ کاش ما نیز همت بخرج دهیم و به پژوهش های هدفمند و طولانی مدت در راستای تولید محصول جدید روی بیاوریم و مانند محققین یکی از کشورهای اروپای شرقی باشیم که حتی در طی جنگ جهانی دوم نیز پژوهش های منظم خود را بر روی اصلاح گیاه دارویی بابونه آلمانی را ادامه دادند و به سه رقم اصلاح شده برتر رسیدند. قدر نسل جوان دانشجو و پرانرژی خود را بدانیم که در این سال ها تعدادشان به اوج رسیده است و با توجه به گزارشات سازمان ثبت احوال کشور، در سال های نه چندان دور دیگر از این تعداد خبری نیست! و ادامه دارد ... |
||
|
+
نوشته شده در چهارشنبه 18 بهمن1391ساعت 7:58 توسط محمدتقی عبادی
|
|
||
|
|
|
|
|
شبکه خبری آموزشی گیاهان دارویی www.medplant.ir برای دریافت آخرین اخبار و اطلاعات درباره مسائل مربوط به تولید و فرآوری گیاهان دارویی، همایش ها، معرفی کتابها، شرکتها و افراد فعال در این زمینه و ... به سایت "شبکه خبری آموزشی گیاهان دارویی" مراجعه نمایید. www.medplant.ir |
||
|
+
نوشته شده در یکشنبه 7 آبان1391ساعت 21:32 توسط محمدتقی عبادی
|
|
||
|
|
|
|
![]() گیاه دارویی روناس Rubia tinctorum Common Madder Rubiaceae ![]() مقدمه و گیاهشناسی روناس یکی از مهمترین گیاهان رنگی و از قدیمی ترین آنها می باشد و وجود آن به تمدن Indus Valley در حدود 3000 سال قبل از میلاد می رسد. زادگاه و پیدایش این گیاه از خاورمیانه است. زراعت روناس سابقاً در بسیاری از نواحی اروپا و آسیا به منظور بدست آوردن ماده رنگی آلیزارین از ریشه آن معمول بوده است ولی از زمانیکه این ماده به طور سنتزی در صنعت تهیه گردید، پرورش آن در غالب نواحی از رونق افتاد. این گیاه نخستین بار توسط اعراب به اسپانیا و برای دومین بار پس از قرون وسطی توسط اهالی جلفای اصفهان به اروپا برده شد. طبق مدارک موجود یکی از بازرگانان ونیزی که از سال ۹۱۳ هجری قمری مدت هشت سال و نیم در ایران بوده است، می نویسد: " در این شهر [خوی] رنگ سرخ لاکی به مقدار فراوان می سازند و آن را از ریشه های سرخی فراهم میکنند که در زیر زمین است و با بیل و کلنگ بیرون می آورند و سپس به هرمز میفرستند و از این ریشه ها برای ساختن و به کار بردن رنگ سرخ در غالب نقاط هندوستان بهره می جویند. ریشه خشک شده روناس گاهی به صورت قطعاتی به طول 10 تا 15 سانتی متر و به قطر 2 تا 5 سانتی متر در بازارها یافت می گردد. گونه های این گیاه زیاد و در مناطق مختلف جهان از نظر جنس و رنگ متفاوتند. بهترین و با کیفیت ترین رنگ آن در ترکیه، هلند و فرانسه تولید شده است. در سال ۱۳۷۵مقدار زیادی بذر روناس از شهرستان اردکان یزد به کشور چین صادر شد و این امر باعث رواج کشت روناس در کشور چین شد. در حال حاضر چین از صادرکنندگان مهم روناس در جهان محسوب میشود و این مسئله رکود بیشتر بازار روناس و کاهش شدید صادرات روناس اردکان به کشورهای مختلف را رقم زده است. شاخساره: این گیاه دارای شاخه های باریک و نازک است که ارتفاع آن به 60 تا 100 سانتی متر می رسد. ساقه خشن این گیاه چهارگوش و پوشیده از خارهایی کوچک و قلاب مانندی است که بدان وسیله به تکیه گاه ها ارتباط پیدا می کند این خارها در کناره های برگ و رگبرگ میانی نیز دیده می شوند. برگ: برگهای آن بیضوی دراز و نوک تیز است و دارای تیغ های ریز و زیاد می باشد. با آنکه به فرم مجتمع و به صورت شش تائی در طول ساقه دیده می شوند ولی بیش از دو تای آنها برگ نیست و بقیه استیپول هایی بظاهر برگ مانند می باشند. اگر برگ را در بین دستها مالش دهیم، دست به رنگ قرمز تند مایل به سیاه در می آید. گل: دارای ۵ کاسبرگ سبز و ۵ گلبرگ زرد می باشد. در اواخر فصل بهار گلهای آن کوچک، زرد رنگ و مجتمع به صورت چترهای متعدد در محور ساقه و یا در قسمتهای انتهائی آن دیده می شوند. میوه: میوه های آن عبارتند از دانه های ریز و سیاهی به اندازه خردل که طعم آن شیرین و روی آن پوشش کرکداری فرا گرفته است و چنانچه کهنه شوند، تلخ می گردند. ریشه: ریشه از نوع راست ساده است. ریشه این گیاه در نواحی شن زار تا عمق یک متری خاک فرو میرود. ریشه روناس از سه بخش تشکیل شده است: 1) در وسط ریشه، مغز باریکی است که رنگ قرمز دارد. 2) بخشی که روی مغز قرار دارد، خیلی کلفت تر به نظر می رسد. 3) پوست که قشر نازکی است و روی ریشه قرار گرفته است رنگ قرمز مایل به قهوه ای دارد. ![]() . ![]() . ![]() ![]() ![]() ![]() . روناس گیاهى است بسیار مقاوم در برابر شورى و گرما که در این مناطق بسیار خوب رشد مى کند. از جمله استان هایى که این گیاه در آنها به صورت خودرو مى روید مى توان به استان هاى یزد، کرمان و کرمانشاه اشاره کرد. اگر چه برخی از کشورهای اروپایى نیز به کشت روناس مى پردازند، اما به دلیل رطوبت بالا و سردى هوای آنها، محصول مرغوبیت چندانى ندارد. ![]() . زمان کشت بذر روناس از نیمه دوم فروردین تا نیمه دوم اردیبهشت ماه بوده و زمان کشت ریشه روناس از شهریور تا اسفند ماه است. پس از اینکه زمین آماده کشت گردید، آبیاری کرده و بعد از گاو رو شدن، بذر را بصورت ردیفی می کارند. بدین ترتیب که روی خطوط منظمی که فاصله آنها حدود 70 سانتی متر است به فاصله 20 تا 25 سانتی متر با بیل های مخصوصی که نوک باریکی دارند، حفره هایی به عمق 2 تا 3 سانتی متر ایجاد می کنند. سپس داخل هر حفره حدود 20 تا 25 عدد بذر می ریزند و با ماسه بادی مخلوط با کود حیوانی رسیده روی آنرا می پوشانند. بدلیل اینکه از هر بذر روناس یک ریشه بوجود می آید، در هر حفره 20 تا 25 عدد بذر می ریزند تا تعداد ریشه بیشتری تولید گردد. مراقبت از روناس شامل آبیاری، مبارزه با علف های هرز، سله شکنی، خاک دهی پای بوته ها و مبارزه با آفات و بیماریها می باشد. آبیاری: پس از کاشت، زمین را باید هر 12 روز یکبار آبیاری کرده این عمل باید تا موقع سبز شدن که حدود 40 روز طول می کشد ادامه یابد. در منطقه اردکان استان یزد بعد از سبز شدن به مدت چهل روز آبیاری را قطع می کنند تا ریشه روناس به عمق زمین رفته و طول ریشه که مورد استفاده قرار می گیرد. طویل شود و بعد از گذشت چهل روز مجدداً هر 12 روز یکبار آبیاری را ادامه میدهند. از آذر تا فروردین، ماهی یک بار آبیاری کافی است. ولی در تابستان هر 12 روز یکبار آبیاری در این منطقه (اردکان) ضروری بنظر می رسد. بهترین موقع آبیاری روناس در شب یا صبح زود است که هوا خنک می باشد. این گیاه طبیعتاً به آب شور نیز ناسازگار است. مبارزه با علفهای هرز و سله شکنی: در تابستان باید عملیات سله شکنی وجین و کنترل علفهای هرز صورت گیرد. خاک دهی پای بوته ها: در پائیز سال اول، خاک مخلوط با کود حیوانی را پای بوته ها می دهند تا ریشه توسعه پیدا کرده و از سرمای زمستان محفوظ بماند. در تابستان سال دوم وقتی گیاه به گل رفت، قسمتهای سبز ساقه و برگ را کف برکرده و به مصرف تغذیه دام می رسانند. در پائیز سال دوم نیز پای بوته ها را مجدداً خاک همراه با کود حیوانی می دهند. در اواخر تابستان سال سوم یا چهارم روناس را کف بر کرده و ریشه ها را در مهر ماه برداشت می کنند. مبارزه با بیماری ها و آفات: گیاه روناس نسبت به امراض و آفات نسبتاً مقاوم بوده و در بعضی مواقع پوسیدگی ریشه و یا شته در روناس مشاهده گردیده است. برای جلوگیری از پوسیدگی ریشه بهتر است در کشت روناس تناوب زراعی رعایت گردد و در زمینی که این گیاه کاشته شده است برای مدت 5 تا 7 سال روناس کشت نگردد. ضمناً بهتر است یکسال قبل از کشت زمین به صورت آیش باقی بماند تا در تابستان آفتاب و نور کافی به زمین برسد. توصیه شده که در خاک های سبک و شنی که زهکش مناسبی دارند کشت شود. جهت مبارزه با شته از سموم فسفره مناسب شته کش و برای جلوگیری از پوسیدگی ریشه نیز از سموم مختلف قارچ کش می توان استفاده نمود. ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() . ![]() . مهمترین ترکیبات ریشه روناس عبارتند از: روبیادین، پورپورین، آلیزارین و ... . آلیزارین مهمترین ترکیب مورد استفاده در رنگرزی است. مهمترین خاصیت آلیزارین از لحاظ رنگرزی آن است که با اسیدهای فلزات مختلف ترکیب می شود و لاکهای رنگین تولید می کند که در اسیدها و قلیاهای ضعیف حل نمی شوند. ![]() . ![]() روناس از نظر طب قديم ايران گرم و خشك است. باز كننده گرفتگي ها در بدن است و اوره خون را پائين مي آورد. از كمپرس جوشانده روناس براي رفع بيماريهاي پوستي استفاده می شود. گیاه روناس در درمان بیماری سنگ كلیه موثر است و نتایج تحقیقات نشان میدهد كه آنتراكوئینونهای موجود در گیاه روناس برای درمان بیماران مبتلا به سنگ كلیه مفید می باشد. از ریشه روناس یکى از بادوام ترین رنگ هاى قرمز گیاهى به دست مى آید که در صنعت قالى بافى و گلیم بافى مورد استفاده قرار مى گیرد و در زبان هاى مختلف با رنگ قرمز ارتباط دارد، به طورى که در زبان رومى ها آن را روبیا و در آلمان بدان روت و در یونان اریترورانن گفته مى شود که در همه این زبان ها به معنى قرمز مى باشد. روناس سائیده شده عموماً جهت رنگ آمیزی پشم وکرک وتهیه رنگ لاکی قالی در ایران به مصرف میرسد و برای تثبیت بعضی از رنگهای دیگر که از کاه و پوست انار و گردو به دست میآید استفاده میشود. برای تهیه ماهی دودی و رنگ آمیزی دیوار منازل و کارگاهها نیز از روناس استفاده میشود. با مخلوط کردن گرد روناس با ماسه و آهک نوعی ترکیب قرمز رنگ حاصل میشود که برای تزیین دیوار به کار میرود. قسمتی از دیوارهای مسجد قدیمی «زردگ» اردکان که از بناهای قرن پنجم هجری قمری و قدیمی ترین مسجد اردکان است با رنگ طلایی روناس روکش شده است که هنوز آثاری از آن باقی است. مهمترین کاربرد روناس در رنگرزی است و میزان عمر ریشه در آن اهمیت فراوانی دارد. رنگهای قرمز شاداب و متمایل به سرخ از ریشه های چهار و پنج ساله آن به دست می آید و ریشه هفت ساله رنگهای لاکی و ارغوانی و ریشه های سه ساله نارنجی تیره پدید می آورند. جنس روناس نیز در رنگ آن عامل موثری است. از ریشه گونه هایی که در مناطق سردسیری می رویند لاک پر مایه تری نسبت به مناطق معتدل و گرمسیر به دست می آید و کم کیفیت ترین روناس مربوط به مناطق مرطوب مانند مازندران و آذربایجان می باشد. به همین علت است که رنگ لاکی به دست آمده از روناس آذربایجان و خراسان که مناطق سردسیری هستند با رنگهای بدست آمده از روناس کرمان و فارس که مناطق گرمسیری محسوب می شوند تفاوت بارزی دارد. میزان مواد رنگی در ریشه روناس بستگی به مدت زمانی دارد که ریشه در زیر خاک مانده باشد. احتیاطات: روناس ترشح ادرار را زياد مي كند و فشار آنرا بالا مي برد، بنابراين ممكن است در اثر استفاده زياد ايجاد خون در ادرار كند و در این صورت بهتر است كه روناس با كتيرا مصرف شود. ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() . ![]() . مقالات علمی انگلیسی در مورد این گیاه مقالات علمی فارسی در مورد این گیاه ![]() . |
||
|
+
نوشته شده در یکشنبه 22 مرداد1391ساعت 7:18 توسط محمدتقی عبادی
|
|
||
|
|
|
|
|
هو الرحمن
معرفی کتب کاربردی در زمینه تولید و فرآوری گیاهان دارویی و معطر Introduction of Applied Books in
در دنیای اینترنت متاسفانه اطلاعات بسیار کمی در مورد کتاب های کاربردی در زمینه تولید و فرآوری گیاهان دارویی و معطر منتشر شده است و حتی بسیاری از متخصصین، دانشجویان و کارآفرینان این علم نیز با آنها آشنایی ناچیزی دارند. در این مطلب به تدریج به معرفی این کتب ارزشمند می پردازم. البته مطمئنا بنده نیز با بسیاری از این کتب آشنایی ندارم و شما می توانید با معرفی آنها، سبب آگاهی بنده و تکمیل این مطلب شوید. امیدوارم کمکی ناچیز به اعتلای این علم کرده باشم. محمّدتقی عبادی
عنوان کتاب: تولید و فرآوری گیاهان دارویی - جلد اول فهرست مطالب
عنوان کتاب: تولید و فرآوری گیاهان دارویی - جلد دوم مولف: مرحوم دکتر رضا امیدبیگیناشر: به نشر (انتشارات آستان قدس رضوی) تاریخ چاپ: 1384 (چاپ اول، با بازنگری کامل) تعداد صفحات: 438 صفحه فهرست مطالب فصل اول: ارگوت (سیخک جو) فصل دوم: خشخاش
عنوان کتاب: تولید و فرآوری گیاهان دارویی - جلد سوم فهرست مطالب
عنوان کتاب: تولید و فرآوری گیاهان دارویی - جلد چهارم فهرست مطالبفصل اول: جینکو
عنوان کتاب: فرآیندهای برداشت، خشک کردن و فرآوری گیاهان دارویی و معطّر فهرست مطالبفصل اول: مقدمه
عنوان کتاب: تکنولوژی ساخت دارو از منشا گیاه
مترجمین: دکتر کامبیز بقالیان، دکتر حسنعلی نقدی بادی ناشر: نشر اندرز
عنوان کتاب: عصاره گیری و استخراج مواد موثره گیاهان دارویی فهرست مطالبفصل اول: عصاره گیری و استخراج مواد متشکله گیاهان دارویی
فهرست مطالب
عنوان کتاب: شیمی و تهیه صنعتی روغن های اسانسی تالیف: دکتر فاطمه سفیدکن فهرست مطالب فصل اول: شیمی روغن های اسانسی
عنوان کتاب: تجزیه و شناسایی مواد دارویی گیاهی مترجم: دکتر هادی صمصام شریعتناشر: انتشارات روزبهان تاریخ چاپ: 1382 – چاپ دوم تعداد صفحات: 246 صفحه فهرست مطالب فصل اول: روش کروماتوگرافی
![]() عنوان کتاب: شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران مولف: دکتر ولی الله مظفریان فهرست مطالب مقدمه شبکه ملی پژوهش و فناوری گیاهان دارویی نکاتی در مورد متن کتاب و روش استفاده آن متن گیاهان کاشته شده و خودروی دارویی که در میان گیاهان دارویی کتاب دیده نشده اند منابع گیاهان دارویی منابع فلورستیکی منابع استفاده شده از تصاویر آنها کتابها و مقالاتی که صرفا از نام های علمی ارائه شده در آنها برای تکمیل اطلاعات گیاهان دارویی مورد استفاده قرار گرفته است نمایه نام های فارسی پیشگفتار انگلیسی نمایه نام های علمی گیاهان نمایه نام های انگلیسی واژه نامه اصطلاحات طبی و دارویی گیاهان دارویی کاربردی توسط مردم بومی که در منابع معتبر فاقد اطلاعات علمی است ![]()
و ادامه دارد ...
|
||
|
+
نوشته شده در سه شنبه 6 تیر1391ساعت 14:30 توسط محمدتقی عبادی
|
|
||
|
|
|
|
|
یک کتاب کاربردی در زمینه صنعت گیاهان دارویی و معطر به زبان فارسی ترجمه شد.
فرآیندهای برداشت، خشک کردن و فرآوری گیاهان دارویی و معطر
فرآیندهای برداشت، خشک کردن و فرآوری گیاهان دارویی و معطر Medicinal and Aromatic Crops: Harvesting, Drying, and Processing
مترجمین: دکتر فرزاد نجفی، مهندس محمّدتقی عبادی، مهندس جلال عباسیان مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی تهران ISBN: ۹۷۸۹۶۴۴۵۷۲۲۴۱ ۳۸۰ صفحه
این کتاب همزمان با نخستين جشنواره ملي و نمايشگاه گیاهان دارویی، فرآوردههای طبيعي و طب سنتي ايران (ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب ایرانی- معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری) در ۲۲ خردادماه ۱۳۹۱ معرفی گردید.
مقدمه مترجمین
فهرست مطالب کتاب فصل اول - مقدمه فصل دوم - برداشت فصل سوم - خشک کردن فصل چهارم - فرآوری مکانیکی فصل پنجم - استخراج مواد مؤثره فصل ششم - کاربردهایِ صنعتیِ گیاهان دارویی و معطر فصل هفتم - تصمیم گیری منابع و مآخذ
قیمت کتاب: ده هزار تومان
مراکز پخش و فروش این کتاب: 1- انتشارات دانشگاه شهید بهشتی تهران فروشگاه کتاب (جناب آقای رحمتی): 29902828 (021) مسئول توزیع و فروش کتاب (جناب آقای مَکّی): 29902084 (021) 2- مرکز پخش کتابیران: 17- 66566510 (021) فروشگاه شماره 1 کتابیران فروشگاه شماره 2 کتابیران
|
||
|
+
نوشته شده در دوشنبه 22 خرداد1391ساعت 22:0 توسط محمدتقی عبادی
|
|
||